Palazzo Nuovo in de Capitolijnse Musea: wat je zaal voor zaal ziet

Wat is het Palazzo Nuovo

Als je vanaf de cordonata naar het Palazzo Senatorio kijkt, is het Palazzo Nuovo het gebouw links. «Nuovo» — nieuw — is relatief: het werd in 1663 voltooid naar het ontwerp van Michelangelo, als spiegelbeeldige tweeling van het Palazzo dei Conservatori ertegenover. Sinds 1734 — het jaar waarin paus Clemens XII de Capitolijnse Musea voor het publiek opende — is het het huis van de antieke beeldhouwkunst van het museum.

Het heeft geen eigen ingang: je komt binnen via het Palazzo dei Conservatori, steekt via de Galleria Lapidaria onder het plein door, klimt naar het Tabularium voor het uitzicht op het Forum en gaat dan omhoog het Palazzo Nuovo in. Het zit bij elk ticket voor de Capitolijnse Musea inbegrepen, zonder toeslag.

De meesterwerken, verdieping voor verdieping

Binnenhof: de Marforio

Meteen bij binnenkomst wordt de fontein van de binnenhof gedomineerd door de Marforio, een kolossale riviergod uit de 1e–2e eeuw. De Romeinen kennen hem als een van de «sprekende beelden»: eeuwenlang werden er anonieme satires tegen de macht op geplakt, in dialoog met Pasquino.

Bel-etage: de Stervende Galliër

In de Sala del Gladiatore wacht het beroemdste stuk: de Stervende Galliër, een Romeinse marmeren kopie van een hellenistisch bronzen origineel uit Pergamon. De gewonde Keltische krijger, gevangen op het moment vlak voor zijn dood, hoort bij de meest gekopieerde en bestudeerde beelden ooit — Byron wijdde er verzen aan in Childe Harold. Loop eromheen: de compositie werkt vanuit elke hoek, zeldzaam voor een antiek beeld.

Het Kabinet van de Venus

De Capitolijnse Venus heeft een kleine achthoekige zaal helemaal voor zichzelf. Gehouwen uit Parisch marmer is ze een variant op de Venus van Knidos van Praxiteles, in de zeventiende eeuw vrijwel intact teruggevonden. De opstelling is doordacht: je ziet haar eerst op de rug, alsof je haar verrast tijdens het baden.

Keizerszaal en Filosofenzaal

Zevenenzestig keizersbustes in chronologische volgorde: van Augustus tot de Severi, de fysionomie van de Romeinse macht in één kamer. Ernaast de Filosofenzaal met de portretten van Homerus, Socrates en Cicero. Het zijn de twee favoriete zalen van wie meer van geschiedenis dan van kunst houdt: hier heb je de gezichten van de hoofdrolspelers uit de boeken op een halve meter afstand.

De Grote Zaal en het Duivenmozaïek

In de centrale Grote Zaal, tussen zuilen en een houten plafond, springen de twee Centauren van grijs marmer uit Villa Adriana in het oog. In de Sala delle Colombe komt het gelijknamige mozaïek — vier duiven op een bronzen schaal — eveneens uit Villa Adriana en is zo verfijnd dat het schilderwerk lijkt: steentjes van 3 millimeter.

Praktische tips voor je bezoek

• Volgorde van de route: de natuurlijke stroom (Conservatori → ondergrondse galerij → Palazzo Nuovo) bewaart de Galliër als grote finale. Weinig tijd? Doe de route die niemand doet: ga meteen bij opening rechtstreeks naar het Palazzo Nuovo en heb het voor jezelf.
• Licht: de zalen van de bel-etage krijgen daglicht door hoge vensters; midden op de dag komen de marmers op foto's het best tot hun recht.
• Met kinderen: de Keizerszaal werkt als spel («zoek de keizer met de gekste baard»); de complete route door het paleis doe je in 30 minuten.
• Toegankelijkheid: interne lift en tredevrije ondergrondse verbinding vanaf het Palazzo dei Conservatori.

Wat je erbij combineert

Het Palazzo Nuovo is de helft van het verhaal: ertegenover bewaart het Palazzo dei Conservatori de Capitolijnse Wolvin en de Marcus Aurelius, terwijl de vleugel van Villa Caffarelli de tijdelijke tentoonstellingen huisvest. Check de openingstijden en plan minstens een halve dag op de heuvel.